Kopenhaga/Washington D.C. – Możliwe przejęcie Grenlandii przez USA mogłoby poważnie wystawić na próbę sojusz NATO .

Jako część Królestwa Danii, wyspa Grenlandia zamieszkana przez około 57 000 osób jest jednocześnie terytorium NATO – podobnie jak Stany Zjednoczone. Prezydent USA Donald Trump (79) po wielkim ataku na Wenezuelę ponownie podkreślił, że USA potrzebują Grenlandii ze względu na „bezpieczeństwo narodowe”. Wzbudziło to dodatkowo obawy o wewnętrzny konflikt w NATO.

Ponieważ zarówno Dania, jak i autonomiczny rząd Grenlandii dotychczas wykluczyły sprzedaż wyspy USA, Stany Zjednoczone musiałyby prawdopodobnie przyjąć duńskie terytorium w Arktyce siłami militarnymi. Stworzyłoby to historyczną sytuację, w której członek NATO zostałby zaatakowany przez innego członka NATO.

Uzbrojony atak na członka NATO jest w Traktacie Północnoatlantyckim jasno uregulowany jako przypadek zbiorowego bezpieczeństwa: „Strony uzgadniają, że zbrojny atak przeciwko jednej lub kilku z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznany za atak przeciwko wszystkim”, brzmi artykuł 5. W takiej sytuacji pozostali partnerzy NATO muszą udzielić wsparcia zaatakowanemu członkowi, aby przywrócić bezpieczeństwo obszaru NATO.

Na zapytanie TAG24 , czy i w jakim stopniu potencjalny atak jednego członka NATO na innego jest uregulowany w Traktacie Północnoatlantyckim, NATO w poniedziałek odwołało się jedynie do samego Traktatu. Nie zawiera on jednak wyraźnego odniesienia do zbrojnego ataku pomiędzy partnerami sojuszu.

Pozostaje pytanie: „Co by było, gdyby?”

Warto podkreślić, że wszystkie państwa członkowskie NATO zobowiązały się na mocy traktatu „rozwiązywać każdy międzynarodowy spór, w którym uczestniczą, w sposób pokojowy, tak aby nie zagrażać międzynarodowemu pokojowi, bezpieczeństwu i sprawiedliwości” (artykuł 1).

Gdyby konflikt o Grenlandię jednak eskalował militarnie, artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego nie miałby zastosowania – wyjaśnił politolog Carlo Masala (57) z Uniwersytetu Wojskowego w Monachium na początku 2025 r., po tym jak Trump już przed rozpoczęciem drugiej kadencji rozważał przejęcie Grenlandii.

Masala powiedział w wywiadzie dla Bild: „NATO nie posiada żadnych mechanizmów rozstrzygania sporów między swoimi członkami. Artykuł 5 obowiązuje wyłącznie w przypadku ataku na członka NATO ze strony podmiotu niebędącego członkiem NATO.”

Zamiast tego ekspert odwołał się do artykułu 42 ust. 7 umowy o UE, zgodnie z którym państwa członkowskie UE w razie zbrojnego ataku na terytorium któregoś z nich muszą udzielić „wszelkiej możliwej pomocy i wsparcia” zaatakowanemu partnerowi – podobnie jak w przypadku sytuacji NATO, lecz w ramach państw UE.

Minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul (62, CDU ) podczas wizyty w Litwie w poniedziałek powiedział jednak coś innego: „Grenlandia, podobnie jak Wyspy Owcze, jest częścią Królestwa Danii, a ponieważ Dania należy do NATO, Grenlandia będzie zasadniczo bronić się pod egidą NATO.”

Wniosek: Atak USA na Grenland byłby – używając słów kanclerza federalnego Friedricha Merza (70, CDU) – niezwykle „złożony”.

Albo, jak powiedziała duńska premier Mette Frederiksen (48) w wywiadzie dla stacji „TV2”: „Gdyby Stany Zjednoczone zaatakowały inny kraj NATO, wszystko by się skończyło. Zniknęłoby także NATO i bezpieczeństwo, które zapewniano od końca II wojny światowej”.

Wydaje się mało prawdopodobne, aby część NATO sprzeciwiła się najpotężniejszemu partnerowi sojuszniczemu – USA – i broniła Grenlandii w beznadziejnej walce. Równie nierealistyczny wydaje się konflikt zbrojny między UE a USA, zwłaszcza że większość państw członkowskich UE jest także członkami NATO. Obie te hipotezy pociągałyby za sobą ogromny konflikt interesów.

Wobec panującej niepewności partnerzy NATO powinni pilnie dążyć do wyjaśnienia tej kwestii, biorąc pod uwagę rosnące terytorialne ambicje rządu USA.