Od Simone Humml

Londyn/Munich – Według jednego badania psy były już powszechnymi towarzyszami społeczności łowców‑zbieraczy w Europie. Najstarszy dowód genetyczny pochodzi z psa, który żył 15 800 lat temu.

Poprzedni najstarszy dowód genetyczny był o około 5000 lat młodszy. W dwóch badaniach opublikowanych w czasopiśmie „Nature” naukowcy wykazują szerokie rozpowszechnienie psów już przed wprowadzeniem rolnictwa. 

Dowody archeologiczne sugerowały już, że psy oddzieliły się od wilków ponad 15 000 lat temu i występowały w całej Europie oraz w Turcji, piszą współprowadzący badania Laurent Frantz z Uniwersytetu Ludwiga Maximiliana w Monachium oraz jego współpracownicy.

Na przykład dolna szczęka zwierzęcia mająca około 14 300 lat, znaleziona w Bonn-Oberkassel, wykazuje cechy podobne do psów. Została pochowana razem z dwoma ludźmi i nosiła oznaki chorób, które bez dłuższej opieki ludzkiej byłyby śmiertelne. Bez potwierdzających danych genetycznych trudno było jednoznacznie zidentyfikować szczątki wielu zwierząt jako psy.

Najwcześniejsze, na podstawie DNA, jednoznacznie potwierdzone psy pochodzą, według badania, z północno-zachodniej Rosji i mają około 10 900 lat.

W nowym badaniu przeanalizowano m.in. DNA z próbek z brytyjskiego stanowiska Gough’s Cave (mającego około 14 300 lat) oraz ze stanowiska Pınarbaşı w Turcji (mającego około 15 800 lat). Okazało się, że zwierzęta z obu tych miejsc to rzeczywiście psy. 

Genetyczna identyfikacja psów z epoki paleolitu stanowi przełom w rozumieniu najwcześniejszych psów, powiedział współautor William Marsh z Natural History Museum w Londynie. „Te okazy pozwoliły nam zidentyfikować kolejne, starsze psy z miejsc odkrytych w Niemczech, Włoszech i Szwajcarii, co wyraźnie pokazuje, że psy były już co najmniej 14 000 lat rozprzestrzenione po całej Europie i Turcji.”

Mimo znaleziska w Bonn‑Oberkassel oraz dowodów, że psy w Pınarbaşı otrzymywały od ludzi ryby, ich rola w tamtym okresie pozostaje niejasna. Zespół badawczy jednak znalazł wskazówki, że genetycznie i kulturowo odrębne grupy łowców‑zbieraczy aktywnie wymieniały psy.

„Fakt, że ludzie tak wcześnie wymieniali psy, oznacza, że te zwierzęta musiały odgrywać ważną rolę,” powiedział paleogenetyk z LMU, Frantz. „Jedną z możliwości jest to, że służyły jako bardzo skuteczny system alarmowy.”

Inne badanie zajmuje się genetycznym pochodzeniem psów w Europie. Psy (Canis lupus familiaris) pochodzą z wilków szarych (Canis lupus) i jako pierwsze zwierzęta nawiązały kontakt z ludźmi.

Dokładne miejsce udomowienia oraz grupy ludzkie, które w tym uczestniczyły, pozostają nieznane, jak pisze duży zespół pod kierunkiem pierwszego autora Andersa Bergströma z Francis‑Crick Institute w Londynie oraz University of East Anglia w Norwich. Zbadano szczątki 200 osobników podobnych do psów z Europy aż po Armenię.

Najstarszy pies w tym badaniu to osobnik znaleziony w miejscu wykopalisk Kesslerloch w Szwajcarii, żyjący 14 200 lat temu. „Choć wynik ten nie pozwala precyzyjnie określić momentu udomowienia, jest prawdopodobne, że proces ten miał miejsce kilka tysiącleci przed 14 200 laty”, pisze zespół.

Choć dowody archeologiczne w Europie są najstarsze, dane genetyczne z badania wskazują, że te wczesne psy nie wywodzą się od lokalnych europejskich wilków, lecz stanowią część szerszej linii pochodzenia, której korzenie sięgają wschodu, m.in. Syberii.